Twijfel en overtuiging


Dus zowel twijfel als overtuiging heeft positieve effecten op ons, zij het zeer verschillende. Overtuiging doet ons niet onmiddellijk handelen, maar brengt ons in zo’n toestand dat wij ons op een bepaalde manier zullen gedragen als zich een bepaalde gelegenheid voordoet. Twijfel heeft niet in het minst zo’n actief effect, maar spoort ons aan te onderzoeken totdat de twijfel opgeheven wordt. Dit herinnert ons aan de irritatie van een zenuw en de reflex die hierdoor wordt opgewekt, terwijl we voor de analogie van overtuiging in het zenuwstelsel moeten kijken naar wat zenuwgeleidingen genoemd worden – bijvoorbeeld naar die gewoonte van de zenuw die als gevolg van de geur van een peer het water in de mond doet lopen. (Charles Sanders Peirce, 1877)