Drie graden van vrijheid


Gouda - Een gyroscoop is een snel draaiende tol, gelagerd met drie graden van vrijheid, dat wil zeggen dat de tol kan draaien om drie onafhankelijke assen, waarvan één de tolas zelf is. De gyroscoop maakt gebruik van de wet van behoud van impulsmoment: het vliegwiel blijft draaien als het eenmaal in beweging is. Een snel draaiende gyroscoop zal zich altijd verzetten tegen verandering van de stand van de draaias. Voorbeelden van gyroscopen zijn de aarde, de wielen van een fiets, een draaitol, en instrumenten in een vliegtuig zoals de kunstmatige horizon en de bochtaanwijzer. Vaak is een gyroscoop, net als een kompas op een schip, in een Cardanische ophanging gevat zodat hij in alle dimensies vrij kan draaien. In zo'n ophanging blijft de as altijd één kant op wijzen. Door deze eigenschap is de gyroscoop praktisch onmisbaar als richtinstrument in vliegtuigen, schepen, torpedo's en raketten. Gyroscopische kompassen zijn nauwkeuriger dan kompassen die gebruikmaken van het aardmagnetisch veld. Een gyrokompas moet wel regelmatig worden geijkt. Dit gebeurt meestal aan de hand van de sterren, het zogenaamde nemen van een azimut, of het peilen van een lichtenlijn.