Een idee


Vrijheid is louter een idee; de objectieve realiteit ervan kan op geen enkele manier op grond van natuurwetten, dus ook niet in een of andere mogelijke ervaring, aangetoond worden. Vrijheid kan daarom dus nooit begrepen of ook maar ingezien worden, omdat men haar zelfs niet naar een of andere analogie een voorbeeld mag toedichten. Vrijheid geldt alleen maar als noodzakelijke vooronderstelling van de rede in een wezen dat zich bewust meent te zijn van een wil, dat wil zeggen een vermogen dat onderscheiden is van louter het vermogen tot begeren (namelijk het vermogen zich tot handelen te bepalen als intelligentie, dus volgens wetten van de rede, onafhankelijk van natuurinstincten). (Immanuel Kant, 1785)