In een nieuwe vorm


Gouda - Een bedelaar stapt op een ridder toe en zegt: Ik bied u een stuiver voor uw schimmel. Zegt de ridder: een stuiver voor dit prachtige rijdier, ben je gek? Nee, zegt de bedelaar, ik hoopte dat u het zou zijn. Het grapje staat in Sigmund Freuds Der Witz und seine Beziehung zum Unbewußten (De mop en zijn relatie tot het onbewuste, 1905). Freud hoorde de moppen die hij in zijn boek beschrijft rond de eeuwwisseling in Wenen. Bijna iedereen kent ze. Veel ervan zijn namelijk al eeuwenlang in omloop en duiken telkens in een nieuwe vorm op. Sommige komieken beweren dat er maar zeven oermoppen bestaan en dat alle andere daar variaties op zijn. Bij de mop over de ridder met het witte paard denken we dat de bedelaar inferieur zal blijken aan de ridder, dat de ridder slimmer is dan de bedelaar. In werkelijkheid is het andersom. Het omkeren van rollen, met name tussen personen met een hoge en een lage sociale status, komt vaak voor in humoristisch bedoelde teksten.